Cơ quan chức năng xác định người khách này không có giấy phép lái xe hợp lệ. Ngoài ra, chiếc xe máy cũng không đứng tên chính chủ của bạn tôi.
Bạn tôi rất lo lắng nên muốn hỏi trong trường hợp khách thuê xe là người nước ngoài tự lái xe và gây tai nạn dẫn đến tử vong, trách nhiệm pháp lý của người cho thuê xe sẽ được xem xét như thế nào?
Nếu khách không có bằng lái mà vẫn được cho thuê xe thì chủ xe có thể bị xử lý ra sao? Việc cho thuê xe khi chưa đăng ký kinh doanh và xe không đứng tên chính chủ có làm tăng trách nhiệm pháp lý hay không? Xin cảm ơn.
Độc giả Duy Đông
Luật sư tư vấn:
Theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, người điều khiển xe cơ giới phải có giấy phép lái xe phù hợp với loại phương tiện. Đối với người nước ngoài điều khiển xe tại Việt Nam, giấy phép lái xe phải là giấy phép lái xe quốc tế hoặc giấy phép lái xe nước ngoài được công nhận tại Việt Nam. Nếu người thuê xe không có giấy phép lái xe hợp lệ thì bản thân người điều khiển đã vi phạm điều kiện tham gia giao thông.
Tuy nhiên, trách nhiệm pháp lý không chỉ dừng ở người điều khiển. Theo Điều 264 Bộ luật Hình sự 2015 (đã được sửa đổi, bổ sung), người nào giao phương tiện cho người không đủ điều kiện điều khiển mà gây thiệt hại cho người khác có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội giao cho người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ. Vì vậy, nếu người cho thuê biết hoặc phải biết người thuê không có giấy phép lái xe hợp lệ nhưng vẫn giao xe, và việc giao xe có liên quan đến hậu quả tai nạn, cơ quan điều tra có thể xem xét trách nhiệm hình sự.
Trường hợp chưa đủ căn cứ xử lý hình sự, hành vi giao xe cho người không đủ điều kiện điều khiển vẫn có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định tại Nghị định 100/2019/NĐ-CP, Nghị định 123/2021/NĐ-CP.
Ngoài ra, nếu hoạt động cho thuê xe được thực hiện thường xuyên nhằm mục đích sinh lợi nhưng chưa đăng ký kinh doanh, cá nhân thực hiện hoạt động này có thể bị xử phạt về hành vi kinh doanh không đăng ký theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đăng ký doanh nghiệp, kế hoạch và đầu tư.
Đối với trường hợp phương tiện cho thuê không đứng tên chính chủ, pháp luật hiện hành không cấm việc cá nhân sử dụng, cho mượn hoặc cho thuê phương tiện không thuộc quyền sở hữu của mình.
Tuy nhiên, khi tham gia giao thông hoặc khi xảy ra sự cố, người quản lý, sử dụng phương tiện cần chứng minh được nguồn gốc hợp pháp của phương tiện và căn cứ quản lý, sử dụng, kinh doanh hợp pháp, nếu không có thể phát sinh khó khăn trong quá trình làm việc, xác minh với cơ quan có thẩm quyền, đặc biệt trong trường hợp xảy ra tai nạn giao thông hoặc tranh chấp liên quan đến phương tiện.
Như vậy, trong trường hợp khách nước ngoài thuê xe tự lái gây tai nạn dẫn đến chết người, trách nhiệm trực tiếp trước hết thuộc về người điều khiển phương tiện.
Tuy nhiên, người cho thuê xe vẫn có thể bị xem xét trách nhiệm hành chính hoặc hình sự (tùy kết quả điều tra và mức độ lỗi) nếu giao phương tiện cho người không đủ điều kiện điều khiển, đồng thời có thể bị xử phạt nếu hoạt động cho thuê xe chưa thực hiện đăng ký kinh doanh theo quy định pháp luật.
Luật sư Nguyễn Thị Phương Hoa
Công ty Luật Bảo An, Hà Nội
